Öğrenciler İçin Parkinson Yasası ve Son Teslim Tarihi

Ödev üç hafta önce verildi. Belgeyi dört kez açtın. Cuma öğlen teslim edilecek, bugün çarşamba gecesi ve sonunda yazmaya başladın.

Bu örüntünün bir adı var ve bir şaka olarak başladı.

Parkinson yasası nereden geliyor?

Tarihçi C. Northcote Parkinson, “Parkinson Yasası” yazısını Kasım 1955'te The Economist'te yayımladı. Herkesin alıntıladığı cümleyle başlar: “Bir iş, tamamlanması için ayrılan zamanı dolduracak kadar genişler.” Verdiği örnekte, meşgul birinin üç dakikada bitireceği tek bir kartpostal gönderme işi yaşlı bir hanımın bütün gününü alır.

Yazının geri kalanı memurlarla ilgili hicivdir. Parkinson, sözde bilimsel bir üslupla, memurların rakip değil ast istediği ve birbirlerine iş çıkardığı için yapılacak iş miktarı ne olursa olsun görevli sayısının arttığını savunur.

Dolayısıyla yasa, kişisel verimlilik hakkında test edilmiş bir kural değildi. Son teslim tarihleri ve zaman üzerine araştırmalar daha iyi bir rehberdir.

Araştırmalar ne gösteriyor?

Öğrenciler son teslim tarihi geldiğinde bitiriyor

Bir çalışmada 123 psikoloji lisans öğrencisine tamamlanması yaklaşık bir saat süren aynı bilgisayar ödevi verildi. Yarısına bitirmek için bir hafta, yarısına iki hafta tanındı. Bir haftalık grup ortalama 4,3 günde, iki haftalık grup 9,1 günde bitirdi (Buehler ve diğerleri, 1994, Çalışma 4).

Bu, kaç saat çalıştıklarını değil ne zaman bitirdiklerini ölçer. Görev iki durumda da yaklaşık bir saat gerektiriyordu: fazladan hafta çalışmayla dolmadı, iş yalnızca bekledi. Parkinson yasasının öğrenciler için dürüst karşılığı budur.

Aynı makaledeki başka bir çalışmada öğrenciler, teslim tarihi ortalama 12,9 gün olan akademik projelerini 11,0 günde bitirdiğini bildirdi. Bitirme zamanları son teslim tarihlerine yakındı, kendi tahminleriyse değildi.

Kendi süremizi küçümsüyoruz

Aynı araştırmacılar, bitirme tezi yazan 37 psikoloji öğrencisinden tezlerini ne zaman teslim edeceklerini tahmin etmelerini istedi. Teslim tarihleri kaydedilenler arasında ortalama tahmin 33,9 gündü. Gerçek ortalama 55,5 gündü ve yalnızca %29,7'si tahmin ettiği tarihe kadar bitirdi. Her şeyin olabilecek en kötü şekilde gittiğini varsayarak yaptıkları en kötü durum tahminleri bile yarısından azı için tuttu (%48,7) (Buehler ve diğerleri, 1994). Buna planlama yanılgısı denir.

Bunu azaltan şey şuydu: geçmişteki benzer ödevlerin ne kadar sürdüğünü hatırlayıp bu geçmişin şimdiki göreve nasıl uygulanacağını düşünen öğrenciler ortalamada aşırı iyimser olmayı bıraktı. Diğer gruplardaki %29 ve %38'e kıyasla bu öğrencilerin %60'ı tahmin ettiği sürede bitirdi. Geçmiş ödevleri yeni görevle ilişkilendirmeden yalnızca hatırlamak yardımcı olmadı.

Ünlü son teslim tarihi çalışması geri çekildi

Parkinson yasası hakkındaki birçok yazı Ariely ve Wertenbroch'a (2002) atıfta bulunur: eşit aralıklarla son teslim tarihi verilen öğrencilerin, tarihlerini kendileri belirleyen öğrencilerden daha iyi sonuç aldığı bildirilmişti. Temmuz 2026'da bu öğrenci çalışmasının bir tekrarı, son teslim tarihlerinin ihmal edilebilir etkisi olduğunu buldu (Hyndman ve Bisin, 2026). Eylül 2026'da dergi, veriler hakkındaki sorular nedeniyle özgün makaleyi geri çekti (Psychological Science, 2026). Biz bu çalışmaya dayanmıyoruz.

Ne işe yarar: ders işlerini Parkinson yasasına karşı planla

1. İşi kendi tarihleri olan parçalara böl. Pazartesi taslak planı, perşembe ilk metin, pazar düzenleme. Öğrenciler son teslim tarihlerine yakın bitirir, bu yüzden kendine birden fazla tarih ver.
2. Planından değil, geçmişinden tahmin et. Tahmin yapmadan önce benzer son makalenin veya laboratuvar raporunun ne kadar sürdüğünü hatırla. Sonra bunun da aynı şekilde gitmesine neyin yol açacağını sor. Buehler'in çalışmasında iyimser yanlılığı kaldıran adım buydu.
3. Yine de pay bırak. Tez öğrencilerinin en kötü durum tahminleri bile çoğu için yeterince uzun değildi.
4. Bütün görevi değil, oturumları zaman kutusuna al. “Yöntem bölümüne doksan dakika” bugünkü işe açık bir sınır verir. Ara vermeden önce ne kadar çalışmalı?.
5. Bugün küçük bir parçaya başla. Büyük ihtimalle yine son teslim tarihine yakın bitireceksin. Erken başlamak, işin daha küçük bir kısmının son geceye kalması demektir. Sınavdan önce gece 3'teysen ne yapmalı?.

İddia etmediğimiz şeyler

• Parkinson yasasının bilimsel bir yasa olduğu. Hiciv yazısından bir cümledir ve yukarıdaki araştırmalar yalnızca bir kısmını destekler.
• Daha kısa son teslim tarihlerinin aynı kaliteyi sağladığı. Buna dair iyi kanıt bulamadık. Bir saatlik görev her iki durumda da tamamlanır. Gerçekten uzun saatler isteyen bir makalenin yoğun kısmıysa yalnızca daha erkene taşınır.
• Süre tahminlerini kısaltman gerektiği. Bazı verimlilik tavsiyeleri tahminlerini dörtte bir veya yarı yarıya azaltmanı söyler. Araştırmalar tersini gösteriyor: tahminlerimiz zaten genellikle çok kısa.
• Kendi koyduğun son teslim tarihlerinin notları yükselttiğinin kanıtlandığı. Bu iddianın en bilinen çalışması geri çekildi, tekrarıysa ihmal edilebilir bir etki buldu.

Sık sorulan sorular

Parkinson yasası nedir?

Parkinson yasası, işin ona verdiğin zamanı dolduracak kadar genişlediği fikridir. C. Northcote Parkinson bunu devlet daireleri üzerine 1955 tarihli hiciv yazısında yazdı. Bugün çoğunlukla görevlerin son teslim tarihine kadar sürüklenmesini anlatmak için kullanılır.

Öğrenciler için Parkinson yasasına örnek nedir?

Birkaç saat gerektiren bir ödev için iki haftan vardır ve son gece bitirirsin. Bir çalışmada, bir saatlik görev için iki hafta verilen öğrenciler yaklaşık 9 günde, bir hafta verilenler yaklaşık 4 günde bitirdi.

Parkinson yasası gerçek mi?

Bürokrasiyle ilgili bir şakaydı, hiçbir zaman test edilmiş bir yasa olmadı. Ancak bir kısmı öğrenciler için geçerlidir: insanlar son teslim tarihi ne olursa olsun ona yakın bitirme eğilimindedir.

Parkinson yasası ile planlama yanılgısı arasındaki fark nedir?

Parkinson yasası zamanın dolmasıyla ilgilidir: daha fazla zaman verildiğinde görev daha uzun sürede biter. Planlama yanılgısı tahminle ilgilidir: insanlar kendi görevlerinin gerçekte olduğundan daha kısa süreceğini bekler. Birlikte işin neden sürüklendiğini ve sonra geciktiğini açıklarlar.

Okumaya devam et

• Sınavdan önce sabahlıyorsan saat 3'te ne yapmalı?
• Öğrenciler için derin çalışma: araştırmalar ne diyor?
• Ders çalışırken ne zaman mola verilmeli?

---

Repeatica öğrenciler için yapay zeka ajanı destekli ders çalışma alanıdır. Derslerindeki her şeyi tek bir yerde topla. Repeatica sınavı geçmene yardım eder ve öğrendiklerinin sende kalmasını sağlar. Bir kez öğren.

Kaynaklar

• Ariely, D., & Wertenbroch, K. (2002). Procrastination, deadlines, and performance: Self-control by precommitment. Psychological Science, 13(3), 219-224. Retracted in 2026. doi.org/10.1111/1467-9280.00441
• Buehler, R., Griffin, D., & Ross, M. (1994). Exploring the "planning fallacy": Why people underestimate their task completion times. Journal of Personality and Social Psychology, 67(3), 366-381. doi.org/10.1037/0022-3514.67.3.366
• Hyndman, K., & Bisin, A. (2026). Replication of "Procrastination, deadlines, and performance: Self-control by precommitment". Psychological Science, 37(8), 557-571. doi.org/10.1177/09567976261460772
• Parkinson, C. N. (1955, November). Parkinson's law. The Economist.
• Psychological Science. (2026). Retraction: Procrastination, deadlines, and performance: Self-control by precommitment. Psychological Science, 37(9), 665. doi.org/10.1177/09567976261488042